ΡΟΗ

ΚΟΚΚΙΝΟ ΜΕΝΟΥ - ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΓΟΝΕΩΝ 53ου ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ

| ΣΧΟΛΙΚΟ ΣΥΓΚΡΟΤΗΜΑ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗΣ ΑΚΑΔΗΜΙΑΣ 53ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ - ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΓΟΝΕΩΝ

Κυριακή, 31 Ιανουαρίου 2016

ΚΑΤΕΒΗΚΕ Η ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΤΑΜΠΕΛΑ ΤΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗΣ ΑΚΑΔΗΜΙΑΣ


Η Παιδαγωγική Ακαδημία Ηρακλείου δεν υπάρχει πια! Αυτό το ίδρυμα που τόσο συνδέθηκε με την πλούσια ιστορία αυτής της πόλης, με τις τόσες θύμησες και αναμνήσεις έσβησε όπως έσβησε κι η πινακίδα στη γωνία του δρόμου που περνά από μπροστά της για να μετονομασθεί από οδό Ακαδημίας σε οδό Ανδρέα Παπανδρέου. 
Τους τελευταίους 6 μήνες έσβησε... και η χαρακτηριστική ταμπέλα εντός του κτηρίου.
Τα γνωστά γράμματα που υπήρχαν στον τοίχο της οροφής του σχολείου δεν υπάρχουν πιά. κατέβηκαν μετά απο την πτώση ενός γράμματος που ευτυχώς έπεσε όταν το σχολείο ήταν κλειστό και δεν υπήρχαν μαθητές στην αυλή.
Είχε συμβεί και η αποκόλληση ενός μεγάλου κομματιού από την ταράτσα
 
Η κακή συντήρηση και το πέρασμα των χρόνων έφεραν και την πτώση των τελευταίων αναμνήσεων όλων όσων περνούσαν έξω απο το σχολείο.
Η διεύθυνση και ο σύλλογος γονέων απευθυνόμενοι στον δήμο ηρακλείου πήραν την απάντηση ότι πρέπει να γίνει μόνωση και σειρά εργασιών στην ταράτσα που βρίσκεται πάνω απο την ταμπέλα γιατί τα νερά που λιμνάζουν απο τις βροχές θα την ξανά ρίξουν .
Χάνουμε έστω και συμβολικά την ακαδημία...γιατί ουσιαστικά έχουμε χάσει εδώ και χρόνια την παιδαγωγική μας ...
 Περιμένουμε τις αρμόδιες υπηρεσίες του δήμου να πράξουν τα δέοντα και να ασχοληθούν με ένα απο τα τελευταία ιστορικά σχολεία της πόλης.
 Τέλη περίπου του 1956 η Ακαδημία μεταφέρεται στην οδό Ακαδημίας, τη σημερινή Ανδρέα Παπανδρέου. Η γνωστή διεύθυνση ήταν Ακαδημίας, αριθμός 10. 
Την ίδια εποχή , επειδή ο χώρος δεν επαρκούσε για να στεγάσει την Παιδαγωγική Ακαδημία, ο στρατηγός Γεώργιος Κατεχάκης (Καπετάν Ρούβας), που είχε λάβει μέρος στο Μακεδονικό Αγώνα, μετέπειτα υπουργός Στρατιωτικών και στρατιωτικός διοικητής Κρήτης, δώρισε το χώρο που βρίσκονται σήμερα τα 53ο και το 54ο Δημοτικά Σχολεία για να χτιστεί η νέα Παιδαγωγική Ακαδημία και τα Πρότυπα σχολεία της. Στα σχέδια υπολόγιζαν να φτιάξουν το σχήμα Π που έχει σήμερα το κτίριο. Στα σχέδια επίσης σύμφωνα με τα οποία θα χτίζονταν τα σχολεία συμπεριλαμβάνονταν και πολλοί βοηθητικοί χώροι. Υπολογιζόταν να καταλήξουν σε εγκαταστάσεις κατά τα πρότυπα της Μαρασλείου και Αρσακείου Παιδαγωγικής Ακαδημίας Αθηνών. Έφτιαξαν όμως μόνο το δυτικό και το νότιο τμήμα του.


Πιστεύω κι εγώ όπως και πολλοί άλλοι πως η κίνηση αυτή δε θα έβρισκε σύμφωνο ούτε αυτόν τον μεγάλο Έλληνα  πολιτικό. Οι ιθύνοντες της πόλης μας μα και οι διδασκαλικοί σύλλογοι αντί να παλέψουν για να κρατήσουν το παιδαγωγικό τμήμα του Πανεπιστημίου στο Ηράκλειο θέλησαν να διαγράψουν ό,τι θύμιζε Παιδαγωγική Ακαδημία. Ίσως αύριο να σκεφτούν να αφαιρέσουν και τα τελευταία εναπομείναντα στοιχεία , αυτά της προμετωπίδας της Δυτικής πτέρυγας (νομίζω ότι υπάρχουν ακόμη). Ευτυχώς για μας τους Ηρακλειώτες γενικά, ο κόσμος της πόλης ονομάζει το δρόμο «οδό Ακαδημίας»



ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΑΚΑΔΗΜΙΑ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ ΤΑ ΓΡΑΜΜΑΤΑ ΦΤΑΙΝΕ - ΤΟΥ ΚΩΣΤΗ ΛΑΓΟΥΔΙΑΝΑΚΗ


ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΑΚΑΔΗΜΙΑ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ
"ΤΑ ΓΡΑΜΜΑΤΑ ΦΤΑΙΝΕ"


΄Ενα πρικύ χομόγελο πορίζει 'πό τ'αχείλι
κι αναστορούμαι του Στρατή μπένα του Μυριβήλη.
Χαμόγελο στα χείλη μου πίκρας αφήνει στάμπα
θυμάται σαν εχάθηκε του Παλαμά η λάμπα.
Η λάμπα γράφει του Στρατή του Μυριβήλη μπένα
του έργου του Παλαμικού είδε όλη τη γέννα.
Είδε όλη τη γέννηση του στίχου κάθ' αράδα
και γίνηκε αγιοκάντηλο για όλη την Ελλάδα.
Μα ήρθενε ο χαλασμός που φέρνει πλήσα λύπη
και χάλασε του ποιητή τη λάμπα και το σπίτι.
Το σπίτι του δε σώθηκε, η λάμπα έχει σβήσει
ποτέ δε θα ξαναβρεθεί οπίσω να γυρίσει.
Δεν είν' αυτό πρεπούμενο,δεν είν' αυτό τιμή μας.
κειμήλια να χάνονται ωσάν του Ποιητή μας.
Το κάθα έθνος πρέπει του το χρέος του να κάνει
κειμήλια και ιερά δεν πρέπει να τα χάνει.
Η Μυριβήλεια γραφή θύμησης τρικυμία
μου φέρνει απόξω σαν περνώ 'πό την Ακαδημία.





Του Κάστρου ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ θυμούμ' ΑΚΑΔΗΜΙΑ
απού 'χαμε στα νιάτα μου την πρώτη γνωριμία.
Ακαδημία-Ηράκλειο με ανοιχτές αγκάλες
χρόνους πολλούς ξετέλεψε δασκάλους και δασκάλες.
Ακαδημία-Ηράκλειο με θύμησες γεμάτη
στην Ιστορία την Καστρινή τιμητικό κομμάτι.
Ακαδημία-Ηράκλειο μ' ατζυμπραγό το ζάλο
εκειά ονειρευτήκανε πλήσες γενιές δασκάλω.
Και από κεια στα διάπαντα τσ' Ελλάδας σα βρεθούνε
για κάθε Ελληνόπουλο τη χέρα ντου βαστούνε.
΄Ηρθανε αλλαξοκαιριές με βούλα και φιρμάνι
και την Ακαδημία του το Κάστρο τηνε χάνει.
Πλια ύστερα κι άλλο χαμό τελάλης θα φωνάξει:
"η Ακαδημία,η οδός, τ' όνομα να τ' αλλάξει".
Κοντό ποια λέξη να πα βρεις καλά να την ταιριάσεις
στσι βιαστικές,στσι εύκολες, "στο πόδι" αποφάσεις.
Κι εδά εδά στην υστεριά κι άλλα μαντάτα λένε
τσ' Ακαδημίας πόμειναν "τα γράμματα μα φταίνε".
Η άστοχη απόφαση, "το πλούτος τσ' αμαθείας"
καλεί το νέο "Ιωσήφ τον απ' Αριμαθείας".
Φταίχτες είναι τα γράμματα,να τ' αποκαθηλώσει
στο υπόγειο τση λησμονιάς εκειά να πα τα χώσει.
Εδώκα ντου τση λησμονιάς στη χέρα το σφουγγάρι
ν' αρχίξει τα σβησίματα κι "ο χάρος όποιος πάρει".
Σβήνετε γή δε σβήνετε το ίδιο σασε κάνει
δε σβήνεται ό,τι γραφτεί με τση καρδιάς μελάνι.
Μούδ΄η καρδιά μούδ' η ψυχή δε βάνει προθεσμία
παντοτινή τζη θύμηση θα 'ν' η ΑΚΑΔΗΜΙΑ!!!
Κωστής Λαγουδιανάκης 27/1/2016



Σημ. 1η φωτο το 1979
2η φωτο το 1999

Σάββατο, 30 Ιανουαρίου 2016

Η ΑΙΘΟΥΣΑ ΤΩΝ 3 ΙΕΡΑΡΧΩΝ ΕΙΧΕ ΤΗΝ ΔΙΚΗ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑ


Άκουγα συχνά από τους παλιούς Ρεθεμνιώτες, που έζησα, για την αίθουσα των Τριών Ιεραρχών. Κι ένα πρωινό που μου έκανε ξενάγηση στην παλιά πόλη ο αείμνηστος Χριστόφορος Σταυρουλάκης τον παρακάλεσα να με οδηγήσει εκεί.
«Είμαστε εδώ» μου είπε αλλά εγώ τον κοίταξα απορημένη, γιατί δεν έβλεπα παρά μόνο τη Μητρόπολη, το ναό των Εισοδίων.
Και τότε μου εξήγησε αυτά που μας διασώζει σήμερα με γλαφυρή περιγραφή η χαρισματική πένα του Κωστή Η. Παπαδάκη, που με τους μαθητές του μας έδωσαν το πολύτιμο βιβλίο για το Ρέθυμνο από το 1900 μέχρι το 1950.
Εκεί (στη σελίδα 193) διαβάζουμε ότι η αίθουσα των Τριών Ιεραρχών ήταν στη νότια αυλή του ναού που βρίσκονταν οι τάφοι των επισκόπων κι ήταν μεγαλοπρεπής και μοναδική εκείνη την εποχή για εκδηλώσεις.



Κέντρο Ηνωμένων Σωματείων
Θα πρέπει να κτίστηκε το 1836 αν κρίνουμε από μια ομιλία του Μιχαήλ Πρεβελάκη στα επίσημα εγκαίνια της την πρώτη Φεβρουαρίου 1936 ως Κέντρου των Ηνωμένων Σωματείων της πόλεως Ρεθύμνης «Οι τρείς Ιεράρχες». Εκεί, ο αείμνηστος συμπολίτης, κάνει λόγο για την εκατονταετηρίδα από τη λειτουργία της αίθουσας.
Στο χώρο αυτό στεγαζόταν αρχικά το Αρρεναγωγείο, δηλαδή το 1ο Γυμνάσιο Αρρένων. Ονομάστηκε «Aίθουσα Πρίγκηπος Γεωργίου» επί Κρητικής Πολιτείας. Κι ο λόγος επειδή εκεί είχαν υποδεχτεί οι Ρεθεμνιώτες τον πρίγκιπα όταν επισκέφθηκε για πρώτη φορά το Ρέθυμνο του αφιέρωσαν και την αίθουσα. Σε κεντρικό μάλιστα σημείο δυτικά υπήρχε και σχετική επιγραφή.

Με μικρες συνδρομες
Ο Νίκος Β Δρανδάκης μας πληροφορεί ότι η αίθουσα των Τριών Ιεραρχών, κτίστηκε το 1840 με τη συνδρομή των χριστιανών κατοίκων της πόλης.
Είναι ένα χρήσιμο για τον ερευνητή το κείμενο που δημοσιεύτηκε στις 5 Φεβρουαρίου 1947 και μου το έδωσε από το αρχείο του ο συνταξιούχος βιβλιοθηκονόμος κ. Γιάννης Δογάνης.
Εκεί αναφέρει ο Ν. Β. Δρανδάκης, χρησιμοποιώντας αψεγάδιαστα τη γλώσσα της εποχής, ότι σε παλαιό κατάστιχο των σχολείων Ρεθύμνης είχε βρει γραμμένα τα έσοδα και τα έξοδα που χρειάστηκαν για την ανέγερση του Αλληλοδιδακτικού Σχολείου της αίθουσας των Τριών Ιεραρχών.
Οι δαπάνες ήταν κατά κατηγορία (κτιστική, ξυλική, καρφική, μαραγκική) με λεπτομερή ανάλυση για το είδος, τα ποσό και τις τρέχουσες αξίες των υλικών που χρησιμοποιήθηκαν.
Μεγαλύτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει για το μελετητή η αναγραφή των εσόδων. Από εισφορές ως επί το πλείστον είχαν συγκεντρωθεί 8.792,10 γρόσια, αλλά οι δαπάνες ήταν πολλές έφταναν περίπου τα 15.014,32 και για να τα συμπληρώσουν, όπως αναγράφεται στον απολογισμό, κατεβλήθησαν από το Ταμείο των Σχολείων 6.222,22 γρόσια.


Kι ένας γενναιόδωρος απόδημος
Στον έρανο που έγινε συνεισέφεραν 80 άτομα. Ανάμεσά τους ο Λάμπης Νικόδημος και ο Ηγούμενος Ασωμάτων. Ήταν κι ένας απόδημος ο Ν.Ε. Χιονάκης που έστειλε από το εξωτερικό χρήματα και τα κατέθεσε η μητέρα του. Ίσως ο αριθμός των δωρητών να φαίνεται μικρός, αλλά εκείνη την εποχή ήταν περιορισμένος ο χριστιανικός πληθυσμός της πόλης.
Η προθυμία πάντως κι αυτών των ολίγων είναι συγκινητική, γιατί δεν πρόκειται για εύπορους που έδωσαν στον έρανο από το περίσσευμά τους. Ανάμεσα στους 77 υπόλοιπους καταθέτες ήταν χαλκιάδες, ψωμάδες, ταβερνιάρης, ρολογάς, φαναρτζής, γοβατζής, παπουτσής, φελουτζής, κτίστης, και ο «Μανουήλ μαραγκός, κάλφας, Σκεπασθιανού».
Συγκινητική η εισφορά και από εκείνους που πρόσφεραν προσωπική εργασία.
Ο Χατζή Γιώργης Βεβελάκης για παράδειγμα έλαβε 434.15 γρόσια για την κατασκευή των ημικυκλίων, αλλά και συνεισέφερε 150 γρόσια για την οικοδομή του κτιρίου.
Επικεφαλής βέβαια ήταν ο δεσπότης Καλλίνικος. Κι είχε προσφέρει γενναιόδωρα μάλιστα 500 γρόσια όταν οι μεγαλέμποροι δεν είχαν δώσει περισσότερα από 400-450 γρόσια. Μόνο ο Χιονάκης, ο απόδημος που προαναφέραμε, είχε δώσει το μεγαλύτερο ποσόν που ήταν 1.150 γρόσια.
Έτσι καταλήγει ο Ν. Δρανδάκης κτίστηκε η αίθουσα των Τριών Ιεραρχών που «δεν ήταν μόνο μια φωτοδότις εστία των πρώτων γραμμάτων δια τους υποδούλους πατέρας μας, αλλ' έβλεπε και ημέρας μεγαλυτέρας δόξης, όταν οι τοίχοι της εδονούντο από τον φιλόπατριν ενθουσιασμόν ομιλητών, οίτινες εξύμνουν την θυσίαν των ηρώων του Αρκαδίου, κατά το εν αυτή τελούμενον μνημόσυνόν των».

Εκεί και τα συσσίτια
Εκεί γίνονταν λοιπόν όλες οι εκδηλώσεις.
Όπως διαβάζουμε στη σελίδα 332 της «Νέας Χριστιανικής Κρήτης» (τ.25/1984), που εκδίδει η Μητρόπολη Ρεθύμνης και Αυλοποτάμου εκεί οι Ρεθεμνιώτες παρακολούθησαν την πρώτη, επιτυχημένη θεατρική παράσταση από ερασιτέχνες ηθοποιούς, μέλη του συλλόγου «Μούσαι», που δόθηκε το απόγευμα της 4ης Δεκεμβρίου 1885, ημέρα της εορτής της Αγίας Βαρβάρας, για την αποπεράτωση εκκλησίας αφιερωμένης σ' αυτήν ως προστάτιδας της πόλεως Ρεθύμνου, με το θεατρικό έργο του Τιμολέοντος Αμπελά (Δικαστικού 1850-1926) Κρήτες και Ενετοί εμπνευσμένο από τη Βενετοκρατία στην Κρήτη.
Και αργότερα, στέγαζε τα συσσίτια που θεράπευαν την πείνα τόσων μικρών παιδιών.
Εκεί τώρα μέχρι το 1884 λειτούργησε και το «αλληλοδιδακτικό σχολείο», με 250 μαθητές στο οποίο δίδαξε ο Εμμανουήλ Λουρωτός από το Νευς Αμάρι που περιγράφει και λεπτομερώς την αίθουσα εσωτερικά.
Πάνω από την έδρα ήταν αναρτημένη η εικόνα των Τριών Ιεραρχών και γύρω από αυτή με καλλιγραφικά γράμματα υπήρχε η φράση «αρχή Σοφίας Φόβος Κυρίου». Κάτω από την εικόνα, σε ιδιαίτερο πλαίσιο, υπήρχαν τα γράμματα του αλφαβήτου, κεφαλαία και πεζά, σε κανονική γραφή και καλλιγραφημένα οι αριθμοί 1-10 και τα ρητά «εφόδιον από νεότητος εις γήρας αναλάμβανε Σοφίαν» και « Εις τόπος δια καθένα πράγμα εις τον τόπον του».
Πιο κάτω είχε κρεμαστεί ο πίνακας του σχολείου. Δεξιότερα ήταν το ερμάριο με τα είδη γραφικής ύλης, τα διδακτικά βιβλία και το πολυτελές χρυσόδετον βιβλίο των «βραβεύσεων», όπου αναγράφονταν τα ονόματα των βραβευμένων μαθητών. Ποιος ξέρει που να βρίσκεται αυτό… Θα είχε σίγουρα ενδιαφέρον για τους απογόνους των βραβευθέντων.
Ψηλά στις δύο πλευρές της αίθουσας ήταν σχεδιασμένα από τον Κωνσταντίνο Ψαρουδάκη, σχήματα της Γεωμετρίας και της Αστρονομίας. Στον απέναντι από την έδρα τοίχο, ήταν γραμμένες με ωραία γράμματα δυο από τις δέκα εντολές, αλλά δεν μας αναφέρει η περιγραφή ποιες ήταν ακριβώς αυτές. Και από κάτω ήταν η φράση: «Εν ταύταις ταις δυσίν εντολαίς όλος ο νόμος και οι προφήται κρέμανται».

Λεπτομερείς περιγραφές
Περισσότερες και χαριτωμένες λεπτομέρειες αναφέρονται στο βιβλίο του Κωστή Η. Παπαδάκι, «Ρέθυμνο 1900-1950» (σελ. 193-196).
Μια ενδιαφέρουσα επίσης περιγραφή για το χώρο γύρω από τη Μητρόπολη και φυσικά για την αίθουσα των Τριών Ιεραρχών κάνει στην κ. Μαρία Τσιρομονάκη, ο Μανούσος Ψαρουδάκης που περιέχεται αυτολεξεί στο βιβλίο του Κωστή Η Παπαδάκη. Έχουμε επίσης περιγραφές όπως αυτή του π. Χαραλάμπου Καμηλάκη, μια ακόμα του Ν.Β. Δρανδάκη και φυσικά την πρώτη εκείνη του Εμμανουήλ Λουρωτού.

Μάχη για να κρατηθεί η αίθουσα
Το 1947, που έγραφε ο Δρανδάκης το σημείωμα στον τύπο για τις δωρεές με τις οποίες κτίστηκε η αίθουσα των Τριών Ιεραρχών, θα πρέπει να ήταν ετοιμόρροπη και μάλιστα όπως ανέφερε χαρακτηριστικά ο συντάκτης του ενδιαφέροντος αυτού άρθρου, από την μία πλευρά κινδύνευε να γκρεμιστεί. Και αναρωτιόταν ο άνθρωπος μέχρι πότε θα χρησιμοποιούσαν την αίθουσα για σκοπούς αλλότριους από εκείνους για τους οποίους ιδρύθηκε, από τη στιγμή μάλιστα που είχε περάσει η κατοχή και θα μπορούσαν τα συσσίτια του Δημοτικού Σχολείου να στεγαστούν σ' αυτό.
Τον ενοχλούσε το γεγονός ότι χρησιμοποιούσαν την αίθουσα μόνο για τα συσσίτια και δεν την άφηναν ελεύθερη για τις πνευματικές ανάγκες της πόλης.
«Είναι καιρός, ανέφερε χαρακτηριστικά, η αίθουσα απαλλασσόμενη των οχλήσεών των να αποδοθεί εις την θεραπείαν πνευματικών αναγκών της πόλεως. Χάριν τούτων εκτίσθη»
Όπως διαβάζουμε όμως στο βιβλίο «Ρέθυμνο 1900-1950» η αίθουσα διατηρήθηκε μέχρι τις αρχές της δεκαετίας του 60.
Ο αξέχαστος συμπολίτης και κορυφαίος εκπρόσωπος του πνευματικού Ρεθύμνου Πολύβιος Β. Τσάκωνας, έδωσε μάχες για να διατηρηθεί η αίθουσα σαν ιστορικό μνημείο από σεβασμό στην τοπική παράδοση και ιστορία. Και επαναλάμβανε τις σημαντικές εκδηλώσεις που είχαν γίνει εκεί.
«Στην αίθουσα αυτή, σημειώνει χαρακτηριστικά, τα πρώτα χρόνια μετά την απελευθέρωση δίνονταν όλες οι μεγάλες κοσμικές συγκεντρώσεις επίσημες και μη. Εδώ έγινε και η δεξίωση κατά την άφιξη του πρίγκιπα, της οποίας το όνομα της είχε δοθεί για ένα διάστημα (αίθουσα Πρίγκηπος Γεωργίου») («Σεβαστείτε την παράδοσιν» Κρητική Επιθεώρησις 15/2/1962).

Κάθετος ο δήμαρχος
Κάθετος όμως ο τότε δήμαρχος Στυλιανός Ψυχουντάκης, αναφέρει σε απάντησή του ότι «κατόπιν τροποποιήσεως του σχεδίου της πόλεως άπαν το τετράγωνον ένθα ευρίσκεται ο ναός της Μητροπόλεως πλην αυτού, εχαρακτηρίσθη ως πράσινον και, επομένως, άπαντα τα λοιπά κτίσματα ρυμοτομούνται προς απελευθέρωσιν του ναού και των γύρωθεν αποπνικτικών ισταμένων κτισμάτων προς δημιουργίαν πνεύμονος εις το σημείον τούτο της παλαιάς πόλεως» (Κρητική Επιθεώρησις 29/3/1962).
Έτσι κατεδαφίστηκε η ιστορική αίθουσα των Τριών Ιεραρχών το 1962, αλλά έμεινε στη μνήμη των παλιών Ρεθεμνιωτών σαν ο χώρος που έτρεφε πνευματικά κάποιους καιρούς τους Ρεθεμνιώτες και υλικά τον καιρό της Κατοχής δεκάδες παιδιών όταν η πείνα θέριζε σε άλλες περιοχές.


30 ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ ΕΟΡΤΗ ΤΩΝ 3 ΙΕΡΑΡΧΩΝ


Ως Τρεις Ιεράρχες αναφέρονται οι τρεις επιφανείς άγιοι και θεολόγοι της χριστιανικής θρησκείας, προστάτες των γραμμάτων και των μαθητών, ο Ιωάννης ο Χρυσόστομος, ο Βασίλειος ο Μέγας και ο Γρηγόριος ο Ναζιανζηνός ή Γρηγόριος ο Θεολόγος.


Αναδείχθηκαν πατέρες της εκκλησίας και άγιοι. Η σοφία και η δράση τους τους έδωσε τον τίτλο των μεγίστων φωστήρων, όπως ψέλνεται και στο τροπάριό τους: «Τους τρεις μεγίστους φωστήρας της τρισηλίου θεότητος...».
Η εορτή των Τριών Ιεραρχών καθιερώνεται στα μέσα του 11ου αιώνα και στα χρόνια του Κωνσταντίνου Θ' Μονομάχου ή του Αλέξιου Α΄Κομνηνού από τον μητροπολίτη Ευχαΐτων Ιωάννη Μαυρόποδα ο οποίος συνέθεσε τμήμα τουλάχιστον της ακολουθίας για τους τρεις αγίους της Εκκλησίας  Στην ακολουθία ο Μαυρόπους υμνεί τη σημασία του έργου και την ποιότητα της δράσης τους και τονίζει τη σχέση της τριανδρίας με τον τρισυπόστατο Θεό για την Ορθόδοξη Εκκλησία  Οι απαρχές της εορτής πρέπει να εντοπισθούν σε μια περίοδο «διανοητικού αναβρασμού» 


Είναι η εποχή που ο Κωνσταντίνος Θ' Μονομάχος αναδιοργανώνει τη Νομική Σχολή της Κωνσταντινούπολης η οποία κατάρτιζε τα μελλοντικά στελέχη της Βυζαντινής διοίκησης, στελεχώνοντας την Σχολή με λόγιους όχι αριστοκρατικής καταγωγής: σε αυτούς συμπεριλαμβάνονταν ο Μιχαήλ Ψελλός, ο Ιωάννης Ξιφιλίνος και ο Ιωάννης Μαυρόπους. Οι μεταρρυθμίσεις που ο Κωνσταντίνος Θ΄ προωθούσε και με τις οποίες ταυτίστηκε ο Ψελλός και η ομάδα του τους εξανάγκασε έναν-έναν σε παραίτηση στην συνέχεια[4]. Πράγματι, οι συνεχείς επιθέσεις εκ μέρους του παλιού δικαστή Οφρυδά ήταν μια έκφραση δυσαρέσκειας για τον τρόπο στέρησης του ελέγχου της νομικής εκπαίδευσης εκ μέρους των καθημερινών εργατών του νόμου, της συντεχνίας των συμβολαιογράφων[5]. Τα πνευματικά ενδιαφέροντα των Ψελλού και Ιωάννη Ιταλού και ο προσανατολισμός τους στην θύραθεν σκέψη προκάλεσε την αντίδραση της Εκκλησίας η οποία επιθυμεί να ελέγξει την εκπαίδευση και να την απαλλάξει από τα όποια περιττά της στοιχεία. Οι τρεις άγιοι εμφανίζονται μαζί το 1066 στο Ψαλτήριο Θεοδώρου και σε όλη τη διάρκεια του 11ου αιώνα όλο και πιο συχνά σε εικονογραφημένα χειρόγραφα. Στα Ευχάιτα πρέπει να καθιερώθηκε για πρώτη φορά η εορτή όταν ήταν εκεί ο Μαυρόποδας μητροπολίτης. Η μνήμη των Τριών Ιεραρχών έρχεται να συμβολίσει μεταφορικά την Αγία Τριάδα και τον ρόλο των τριών πατέρων στη διαμόρφωση του τριαδικού δόγματος και να υποδηλώσει τα όρια προσέγγισης του ελληνικού φιλοσοφικού στοχασμού.

ΒΙΚΙΠΑΙΔΕΙΑ

Τρίτη, 19 Ιανουαρίου 2016

Ο ΓΕΝΑΡΗΣ ΣΤΗΝ ΛΑΟΓΡΑΦΙΑ ΚΑΙ ΟΙ ΑΛΚΥΟΝΙΔΕΣ ΗΜΕΡΕΣ


Γενάρης, όπως και όλοι οι μήνες του ημερολογίου μας, του Παγκοσμίου Χριστιανικού ημερολογίου μπορούμε να πούμε, οφείλει τ΄ όνομά του στους Αρχαίους Ρωμαίους και μάλιστα στο Θεό     του  Ιανό, που προς τιμή του τον ονόμασαν έτσι. Δεν είχε όμως απ΄ την αρχή την τιμή να αποτελεί τον πρώτο μήνα του χρόνου. Είναι γνωστό πως οι Αρχαίοι Έλληνες είχαν σαν Πρωτοχρονιά την 21η Ιουνίου (του μηνός Σκιροφοριώνος όπως τον έλεγαν) και οι Ρωμαίοι την 1η Μαρτίου. Η τελευταία μάλιστα είχε διατηρηθεί να γιορτάζεται και από τους Έλληνες της Αδριανουπόλεως, πριν τους διώξουν οι Τούρκοι από την Ανατολική Θράκη.


Η πρώτη Ιανουαρίου καθιερώθηκε σαν πρωτοχρονιά από τους Ρωμαίους το 153 π.χ. Την ημέρα αυτή μάλιστα συνήθιζαν να εκλέγουν τους ανώτατους άρχοντες, τους υπάτους και με την ευκαιρία επιδίδονταν σε τελετές και θορυβώδεις διασκεδάσεις. Από αυτούς την πήραν αργότερα οι Βυζαντινοί και την καθιέρωσαν (περί το 1.000 π.χ.). Τον Ιανουάριο ο λαός τον λέει με πολλά ονόματα, που τα περισσότερα αναφέρονται στις ιδιότητές του. Όπως π.χ. «Μεσοχείμωνα» γιατί είναι μεσαίος από τους τρεις μήνες του χειμώνα. «Κρυαρίτης», γιατί κάνει πολύ κρύο. Άλλες ονομασίες είναι «Κλαδευτής», γιατί το μήνα αυτό κλαδεύουν. Ακόμα τον Ιανουάριο τον ονομάζουν μεγάλο μήνα ή Μεγαλομήνα, επειδή έχει 31 μέρες και οι νύχτες του είναι μεγάλες, όπως λέει και το τραγούδι: «Να ΄ταν οι μέρες του Μαγιού κι οι νύχτες του Γενάρη» και τέλος Καλαντάρη ή Καλαντέρη από τα Κάλαντα που τραγουδούν τα παιδιά την πρωτοχρονιά και τα φώτα.


Στην αρχαία εποχή, στη μέση του σημερινού μας Γενάρη άρχιζε ο ιερός μήνας της Ήρας, ο Γαμηλιών. Η Ήρα, εκτός από βασίλισσα τ΄ ουρανού και των θεών, ήταν προστάτιδα του γάμου και της οικογένειας. Γι΄ αυτό τον μήνα αυτό οι αρχαίοι έκαναν τους πιο πολλούς γάμους, απ΄ όπου πήρε και το όνομά του. Συνήθιζαν δε κάθε χρόνο, στις 27 του Γαμηλίωνα με την Πανσέληνο, να κάνουν θυσίες και εισφορές, που τις έλεγαν «Γαμήλιες». Υπάρχουν και πολλές παροιμίες που αναφέρονται στον Ιανουάριο, όπως: «Γενάρη μήνα κλάδευε, φεγγάρι μην ξετάζεις», «Κότα, πίτα το Γενάρη, κόκορα τον Αλωνάρη», «Κόψε ξύλο το Γενάρη και μη καρτερείς φεγγάρι», «Του Γενάρη το ζευγάρι διάβολος θε να το πάρει», « Όποιος θε να βαμπακώσει, τον Γενάρη θε ν΄ οργώσει», «Του Γενάρη το φεγγάρι παρά λίγο μέρας μοιάζει», «Έκαμε κι ο Γενάρης ήλιο», «Εγέλασεν ο Γενάρης», «Οι γεναριάτικες νύχτες, για να περάσουν θέλουν συντροφιά και κουβέντα», «Χιόνισ΄ έβρεξεν ο Γενάρης, όλοι οι μύλοι μας θ΄αλέθουν», «Χιόνι πέφτει το Γενάρη, χαρές θάν΄τον αλωνάρη. Απ΄τα νερά λοιπόν του Γενάρη εξαρτάται η σοδειά σε στάρι. Μήνας γιορτών μπορεί να ονομαστεί με τις πολλές γιορτές που έχει ο Γενάρης. Μα και σημάδια πολλά για του ανθρώπου το μέλλον, τουλάχιστο της χρονιάς. Η πρώτη μέρα του μήνα είναι η πρωτοχρονιά και γιορτάζεται σ΄ όλο τον κόσμο με λαμπρότητα, μεγαλοπρέπεια και πολλές εκδηλώσεις. Αυτή η ημέρα καλύπτεται από ένα πλήθος λαϊκών εθίμων, με πράξεις και ενέργειες μαγικές, που έχουν την προέλευσή τους στα βάθη των αιώνων. 


Οι Ελληνικές λαϊκές παραδόσεις, θέλουν τον Άγιο Βασίλειο είτε ζευγολάτη που γυρίζει και ευλογεί τα χωράφια, είτε οδοιπόρο ή μάντη. Τη μέρα αυτή γιορτάζεται η μνήμη του Αγίου Βασιλείου, που είναι ένας από τους μεγαλύτερους πατέρες της εκκλησίας. Ο Άγιος Βασίλειος ενσαρκώνει για το λαό, το πνεύμα του καινούριου χρόνου. Η καλοσυνάτη μορφή του με τη λευκή γενειάδα, τα κάτασπρα μαλλιά, το γλυκό χαμόγελο, το μειλίχιο βλέμμα, δεσπόζει παντού, τριγύρω μας τις μέρες τις γιορτινές. Αυτή την εικόνα η λαϊκή φαντασία έπλασε και ριζώθηκε στην ψυχή μας. Και τον οραματιζόμαστε να έρχεται από την μακρινή Καισαρεία, φορτωμένος δώρα και χίλια καλά. Από το Βυζάντιο και συγκεκριμένα από το χειρόγραφο του δωδεκάτου αιώνα, έχουμε το επόμενο αλφαβητάριο, που θυμίζει παρόμοια νεοελληνικά που τα λένε σήμερα τα παιδιά. Να ο ψυχωφελής βυζαντινός Αλφάβητος του δωδεκάτου αιώνα. 

Όπως καθένας βλέπει, το περιεχόμενο του Βυζαντινού Αλφάβητου αναφέρεται στη Γέννηση του Χριστού, δηλαδή στο κοσμοϊστορικό γεγονός που τα μικρά παιδιά μας αναγγέλλουν με τα κάλαντα των Χριστουγέννων και με την Άλφα-Βήτα του μικρού Άη-Βασίλη, στα κάλαντα της Πρωτοχρονιάς. Την ημέρα της Πρωτοχρονιάς στη Σιάτιστα και σε άλλα μέρη της Ελλάδας κάνουν τυρόπιτα ή κολοκυθόπιτα γλυκιά και μέσα βάζουν νόμισμα τον «Παρά» που λένε. Πριν αρχίσει το φαγητό κόβουν την πίτα σε κομμάτια για κάθε άτομο στο σπίτι, χωράφια, αμπέλια και ζώα και κατόπιν ψάχνουν να βρουν το νόμισμα. Όποιος βρει το νόμισμα είναι ο τυχερός της χρονιάς και κάτι καλό θα του συμβεί. Με την ημέρα της Πρωτοχρονιάς συνδέθηκαν διάφορες προλήψεις, όπως η επιλογή από την οικογένεια του ατόμου το οποίο θα περάσει πρώτο το κατώφλι του σπιτιού, το πρωί της πρώτης του έτους για το «ποδαρικό». Την ίδια μέρα αποφεύγουν να προσφέρουν οτιδήποτε, έξω από το σπίτι, ούτε να ρίξουν νερό έξω απ΄ αυτό. 

Στις 6 Ιανουαρίου είναι η γιορτή των Φώτων, που θεωρείται μεγάλη Χριστιανική γιορτή, γιατί τότε αγιάζονται τα νερά. Αυτή η γιορτή συμβολίζει την παλιγγενεσία του ανθρώπου και ο λαός τη λέει «Μεγάλη γιορτή , Θεότρομη». Είναι η μέρα που βαφτίστηκε ο Χριστός απ΄ τον Άη –Γιάννη τον 
Πρόδρομο στ΄ άγια νερά του Ιορδάνη. Και από τότε πιστεύεται πως κάθε φορά, την ημέρα των Αγίων διώχνονται τη νύχτα των Θεοφανίων, κυνηγημένα από τους δυνατούς θορύβους που κάνουν μεταμφιεσμένοι και μη. Ανάλογα συμβαίνουν και σ΄ άλλες ευρωπαϊκές χώρες, με περισσότερη ιδιόρρυθμη εκδήλωση στην Πορτογαλία και στην Αγγλία. Στη Σιάτιστα τα Θεοφάνια γίνονται τα καρναβάλια «ΤΑ ΜΠΟΥΜΠΟΥΣΙΑΡΙΑ» και για το λόγο αυτό συγκεντρώνεται πολύς κόσμος. Η λέξη «Μπουμπουσιάρια» είναι παραφθορά του ονόματος «ΕΜΠΟΥΣΑ». Ήταν δε ΕΜΠΟΥΣΑ κατά τις δοξασίες των προγόνων μας φάσμα νυχτερινό με πόδια γαιδάρου, που άλλαζε μορφές από τη μια στιγμή στην άλλη και τρόμαζε τα παιδιά. Επίσης τα Θεοφάνια στη Σιάτιστα μετά τη Θεία λειτουργία και συγκεκριμένα μετά την εκφώνηση του «Εν Ιορδάνη βαπτιζομένου σου Κύριε..» η εκκλησία δονείται από το εκκωφαντικό «Κύριε Ελέησον…». Μετά την απόλυσή της εκκλησίας οι επίτροποι, κρατώντας ένα κουδούνι γυρίζουν στα σπίτια και μοιράζουν από ένα κομμάτι γλυκιά πίτα παίρνοντας χρήματα για την εκκλησία. Η πίτα αυτή έχει μέσα της ένα φλουρί. Σε όποια οικογένεια πέσει το φλουρί δίνεται η τιμή να παρασκευάσει την πίτα για τα Θεοφάνια της επόμενης χρονιάς. Οι επίτροποι που μοιράζουν αυτή την πίτα λέγονται «Πνιχτάδες» ίσως από το πνίξιμο του σταυρού στο αγίασμα κατά την τελετή του Αγιασμού.


Στις 7 του μήνα είναι η γιορτή του Αγίου Ιωάννη του Προδρόμου του Βαπτιστή. Στις 17 του μήνα είναι η γιορτή του Αγίου Αντωνίου και στις 18 του Αγίου Αθανασίου. Του Αγίου Αθανασίου η ημέρα μεγαλώνει μία ώρα. Γι΄ αυτό πολλοί λένε «Άη-Θανάσης ήρθε, καλοκαίρι ήλθε». Στις 20 Ιανουαρίου είναι η γιορτή του Αγίου Ευθυμίου. Για τους Άγιους Αντώνιο, Αθανάσιο και Ευθύμιο υπάρχει ο εξής μύθος: «Οι τρεις Άγιοι πήγαιναν μαζί. Ο Άγιος Ευθύμιος ήταν σπανός και οι άλλοι δυο δεν τον ήθελαν. Κάποτε σ΄ ένα ταξίδι τους στην Έρημο σηκώθηκαν οι δυο πρωίπρωί και έφυγαν. Για να τους προκάνει ο Άγιος Ευθύμιος στη βία του επάνω, κόλλησε το κεφάλι του γαιδάρου στο μουλάρι (γι΄ αυτό από τότε το μουλάρι έχει αυτιά γαιδάρου) καθώς οι άλλοι φεύγοντας έκοψαν τα κεφάλια απ΄ τα δυο ζώα, που ήταν του Αγίου Ευθυμίου. Τους πρόκανε και επειδή ήξερε την αιτία που δεν τον ήθελαν, έπιασε με τα δυο του χέρια το πρόσωπό του και αμέσως φύτρωσε μια γενειάδα που ακούμπησε στη γη. 

Στις 30 Ιανουαρίου είναι η γιορτή των Τριών Ιεραρχών του Μεγάλου Βασιλείου, του Γρηγορίου του Θεολόγου και του Ιωάννη του Χρυσοστόμου. Η γιορτή των μεγάλων αυτών Ιεραρχών είναι η γιορτή των Ελληνικών και Χριστιανικών Γραμμάτων. Την ημέρα αυτή στη Σιάτιστα τελείται πανηγυρική θεία λειτουργία καθώς και μνημόσυνο των ευεργετών των σχολείων της πόλης. Κατά το δεύτερο δεκαήμερο του Ιανουαρίου συνήθως «καλοσυνεύει» ο καιρός και απολαμβάνουμε για μερικές μέρες μια σχετική καλοκαιρία, μια ανάπαυλα από τα χειμωνιάτικα μπουρίνια. Οι γλυκές αυτές χειμωνιάτικες ημέρες, είναι οι γνωστές μας «Αλκυονίδες ημέρες», που σύμφωνα με τον πανάρχαιο μας μύθο, πήραν το όνομά τους από την Αλκυόνα, το ψαροπούλι της ακτής που κλωσά τα αυγά του αυτές τις μέρες. Η Αλκυόνη, το σημερινό κακόσχημο ψαροπούλι με τα όμορφα φτερά, σύμφωνα με τον πανάρχαιο μύθο μας, ήταν κάποτε μια χαρούμενη και ευτυχισμένη γυναίκα, κόρη του Θεού των ανέμων, του Αιόλου- που ζούσε στ΄ ακρογιάλια της θάλασσας με τον άντρα της Κήυκα και αλληλοαποκαλούνταν, Ζευς και Ήρα. Για την ασέβεια τους όμως αυτή προς τον Δία οργίστηκε τόσο πολύ ο πρώτος των Θεών και μεταμόρφωσε τον Κήυκα σε όρνιο. Ξετρελαμένη τότε η δύστυχη γυναίκα, έτρεχε από δω και από εκεί, στις ερημιές στις βαλτώδεις εκβολές των ποταμιών και μέσα στις πυκνές τους καλαμιές, για να βρει τον αγαπημένο της Κήυκα. Όποτε, οι Θεοί του Ολύμπου την λυπήθηκαν και την μεταμόρφωσαν και αυτήν σε πουλί, τη γνωστή μας Αλκυόνη, για να ψάχνει και στις θάλασσες μήπως εκεί βρει το χαμένο της άντρα. Ωστόσο όμως η δυστυχία εξακολουθούσε να την συντροφεύει, γιατί αντίθετα από τ΄ άλλα πουλιά που γεννούν και κλωσούν τ΄ αυγά τους την Άνοιξη αυτή γεννάει μέσα στη βαρυχειμωνιά, όποτε μανιασμένα τα κύματα της θάλασσας τέτοιον καιρό, της άρπαζαν αυγά και πουλιά κάνοντάς την να κλαίει σπαραχτικά. Οι Θεοί που τόσο σκληρά είχαν τιμωρήσει την κόρη του Αιόλου, διέταξαν τότε τη θάλασσα και τους ανέμους να ησυχάσουν, να γίνει καλοκαιρία για δυο εβδομάδες, για όσες ημέρες η Αλκυόνη κλωσά τα αυγά της. 


Μια τέτοια ωραία και ποιητική ερμηνεία δόθηκε από τον πανάρχαιο αυτόν Ελληνικό μύθο για την, καλοκαιρινή αυτή παρεμβολή μέσα στην καρδιά του χειμώνα, που δεν έχει βέβαια καμία σχέση με τη σημερινή επιστημονική εξήγηση του φαινομένου αυτού. Ο μύθος μιλάει για την απέραντη συζυγική αγάπη και την τρυφερή στοργή της γυναίκας, ενώ η μετεωρολογική υπηρεσία μιλάει για εξίσωση των βαρομετρικών πιέσεων μεταξύ της νοτίου και βορείου Ευρώπης. Για τη συζυγική πίστη των Αλκυόνων ασχολήθηκε ο Πλούταρχος που αφηγείται ότι αν ο σύζυγός της Αλκυόνης γεράσει και δεν μπορεί να πετάξει, τότε η θηλυκιά Αλκυόνη τον παίρνει στους ώμους και τον φέρνει πάντοτε μαζί της, τον ταΐζει και τον περιποιείται ως το θάνατο. Το ψαροπούλι όπως αποκαλείται στη γλώσσα του λαού η Αλκυόνη, εξακολουθεί και σήμερα να είναι σύμβολο της χειμωνιάτικης ωραίας διακοπής μέσα στον Ιανουάριοκαι σε πολλά μέρη την θεωρούν πουλί που φέρνει γούρι. Οι έμποροι, οι καταστηματάρχες, την κρατούν  παλσαμωμένη στα μαγαζιά τους για ν΄ αυξήσουν τα πλούτη τους, οι πρώτοι και τους πελάτες τους οι δεύτεροι. Οι φιλάργυροι την διατηρούν για να τους φέρνει πολλά πλούτη και οι χωριανοί για να μη πέφτει αστροπελέκι στο σπίτι τους. 

Το φαινόμενο της καλοκαιρίας μέσα στη βαρυχειμωνιά του Ιανουαρίου απασχόλησε πολύ τους αρχαίους μας που έδιναν μυθολογικές εξηγήσεις γεμάτες ομορφιά. Ο Αιλιανός λ.χ. έγραψεν ότι «κυούσης δε Αλκυόνος Ίσταται τα πελάγη, ειρήνην δε και φιλίαν άγουσιν άνεμον». Ο Μέγας Αριστοτέλης λέγει: «Η δε  Αλκυών κύει επί τροπάς χειμερινάς, διο και καλούνται όταν ευδιειναί γένονται αι τροπαί, αλκυόνοιοι  ημέραι». Ο Λουκιανός άπαν το πέλαγος, όμοιν, ως ειπείν κατόπτρω. Ωστόσο, όμως οι Αλκυονίδες  ημέρες δεν έρχονται πάντα. Υπάρχουν χρόνια που το γλυκό αυτό καλοκαιρινό διάλειμμα στην καρδιά του χειμώνα δεν παρατηρείται καθόλου. Η Αλκυόνη τότε γεννάει μέσα στη βαρυχειμωνιά και όπως είπαμε τα κύματα αρπάζουν τα αυγά ή τα πουλιά της.
Το ψαροπούλι τότε θρηνεί πάλι τον πόνο του, καθώς πετιέται μέσα από τα βράχια και περιμένει τον Μάρτη για να φύγει από τον τόπο μας. Γιατί η Αλκυόνη είναι πουλί αποδημητικό με το δικό του δρομολόγιο, το ιδιόμορφο. Μας έρχεται στα τέλη του καλοκαιριού και μας αποχαιρετάει μόλις καλοσυνέψει ο καιρός κατά τις αρχές του Μάρτη.

Παρασκευή, 1 Ιανουαρίου 2016

2016 ΕΥΧΕΣ ΓΙΑ ΤΟ ΤΟΝ ΚΑΙΝΟΥΡΓΙΟ ΧΡΟΝΟ


ΔΥΟ ΧΙΛΙΑΔΕΣ ΚΑΙ ΔΕΚΑΕΞΙ ΕΥΧΕΣ ΚΑΙ ΠΑΛΙ ΕΙΝΑΙ ΛΙΓΕΣ , ΓΙΑ ΝΑ ΣΑΣ ΓΙΝΟΥΝΕ ΧΑΡΕΣ ΟΝΕΙΡΑ ΚΑΙ ..ΕΛΠΙΔΕΣ

Ας ευχηθούμε ότι το νέο έτος θα κάνει τα όνειρα όλου του κόσμου πραγματικότητα και θα σκορπίσει ευτυχία και υγεία.
 

Ο Αι Βασίλης έμαθα
 
δεν έρχεται εν τέλει
είναι παλιό το έλκηθρο
και ακριβά τα τέλη



Ο νέος χρόνος εύχομαι
 

πολλές χαρές να δώσει,
κι αν ήταν λίγες του παλιού
να σου τις συμπληρώσει

Πριν ο ήλιος δύσει για το 2015,
 
πριν οι αναμνήσεις χαθούν,
πριν τα τηλεφωνικά δίκτυα μπλοκάρουν,
πριν μεθύσω και χάσω το κινητό μου
σου εύχομαι ολόψυχα καλή χρονιά!!

Όσα λουλούδια ανθίζουνε στην Κρήτη κάθε χρόνο
 
τόσες ευχές σας εύχομαι για τον καινούργιο χρόνο

Τώρα που άλλαξε η χρονιά και ευχές ο κόσμος δίδει
 
εύχομαι κάθε όνειρο αληθινό να γίνει

Φύγανε τα Χριστούγεννα
 
και ο χρόνος πάλι αλλάζει
Εύχομαι να κρατά ευχές πολλές
να σας μοιράζει!

ΕΠΙΣΚΕΨΕΙΣ